روش های افزایش مسئولیت پذیری در کودکان

8 راه افزایش مسئولیت پذیری در کودکان

مسئولیت پذیری در کودکان از خواسته‌های عمده والدین است، اما چگونه فرزندانی مسئولیت ‌پذیر داشته باشیم؟ اولین کاری که باید بکنید این است که مسئولیت را نه به‌عنوان یک بار بلکه به‌عنوان یک لذت برای کودک‌تان تعریف کنید. همه‌ی بچه‌ها خود را به عنوان فردی مسئولیت پذیر و قدرتمند می‌بینند و فکر می‌کنند توانایی انجام هر کاری را دارند. آنها برای داشتن اعتماد به نفس و برای معنی دادن به زندگی‌شان، به این اطمینان نیاز دارند. با مطالعه این مقاله با 8 روش افزایش مسئولیت پذیری در کودکان آشنا می‌شوید.

1) کودکان را به تنهایی مجبور به انجام کارهای خانه نکنید

اگر می‌خواهید فرزندتان کارهای خانه را با اشتیاق و نه از سرِ اجبار انجام بدهد، او را «مجبور» نکنید بدون شما کارهای خانه را انجام بدهد، مگر اینکه این کارها بخشی از برنامه‌ی روزانه‌ی او باشند یا خودش مقاومتی در برابر آنها نداشته باشد. هدف شما این نیست که کارها انجام شوند، هدف این است که کودک‌تان را طوری تربیت کنید که از مسئولیت پذیری و کمک‌کردن لذت ببرد.

 

کودکان را به تنهایی مجبور به انجام کارهای خانه نکنید

همواره کاری کنید تا موقع انجام کار به او خوش بگذرد. هرقدر که لازم است او را تشویق کنید و به او کمک کنید. شاید لازم باشد چند بار کنارش بنشینید و روش انجام کارها را به او یاد بدهید. باید بدانید که ممکن است کمک‌کردن به او سخت‌تر از آن است که خودِ کار را انجام بدهید اما اشکالی ندارد زیرا شما در حال شکل دادن شخصیت کودکتان هستید. همچنین به خودتان یادآوری کنید که انجام این کارها لذت‌بخش هستند، این دیدگاه را به کودک‌تان هم یاد بدهید و در نهایت، اجازه بدهید او هم لذت تمام‌کردن کار را تجربه کند.

2) به کودک‌ یاد دهید خودش وسایل یا خراب‌کاری‌هایش را جمع کند

در مواردی که فرزندتان وسایلش را سرجایش نگذاشته، ابتدا با مهربانی به فرزندتان کمک کنید تا این کار را انجام دهد، او در نهایت یاد می‌گیرد خودش به تنهایی آنها را انجام دهد. اگر با مهربانی و خوشرویی به بچه‌ها کمک‌ کنید، مسئولیت‌ های‌شان را زودتر یاد می‌گیرند.

اما در مواردی که فرزندتان به طور سهوی خرابکاری کرده است به خاطر کثیف‌کاری‌هایش ناراحت نشوید. وقتی کودک شما شیر را روی زمین می‌ریزد، هرگز او را سرزنش نکنید چون این اتفاق سهوی  بوده است پس بگویید: «اشکال نداره، با هم تمیزش می‌کنیم» و بعد خودتان یک دستمال بردارید و یکی هم به او بدهید. وقتی کودک پیش‌دبستانی شما کفش‌هایش را سر راه رها می‌کند، کفش‌ها را به دست او بدهید و از او بخواهید آنها را سر جایشان بگذارد، با مهربانی به او بگویید: «همیشه وسایل‌مون رو سر جاش می‌ذاریم».

اگر با مهربانی و خوش‌رفتاری به کودک‌تان تذکر بدهید و کمکش کنید، او هم ناراحت نمی‌شود و کلام شما را می‌پذیرد و یک رابطه خوب با فرزندتان خواهید داشت. وقتی که با مهربانی به بچه‌ها می‌گویید: «همیشه وسایل‌مون رو سر جاش می‌ذاریم»، «اشکال نداره من کمکت می‌کنم»، «بیا این دستمال رو بگیر، من هم اسفنج رو میارم»، هم زندگی با آنها راحت‌تر می‌شود و هم روابط بهتری و صمیمانه‌تری با آنان خواهیم داشت.

3) برای افزایش مسئولیت پذیری در کودکان به آنها دستور ندهید، از او بخواهید خودش فکر کند

اگر بچه اولِ صبح خوابش می‌آید یا حوصله ندارد، سر او داد نزنید که «زودباش سر تو شانه کن! کیفت رو آماده کردی؟ و…»، در عوض از او بپرسید: «حالا باید چیکار کنی تا آماده شی برای مدرسه؟» هدف این است که کاری کنید کودک روی مسئولیت‌های خود تمرکز کند و خودش به این نتیجه برسد که الان باید چکار کند.

برای افزایش مسئولیت پذیری در کودکان به آنها دستور ندهید، از او بخواهید خودش فکر کند

 در حالت اول یعنی دستور دادن به کودک آن هم با تندی، طبیعی است که با مقاومتی منفی از سوی کودک مواجه شویم اما در حالت دوم یعنی پرسش از کودک برای آن که فکر کند، بسیار راحت ‌تر وسریعتر متقاعد می‌شود و می‌فهمد که چکار کند. هر روز صبح این روش را تکرار کنید تا بالاخره یاد بگیرد‌ کارهایش را انجام دهد.

 4) به کودک‌تان یاد دهید برنامه‌ای روزانه برای خود بنویسد

پایه ریزی نظم و داشتن برنامه در زندگی کودکان بسیار اساسی است، البته نوشتن برنامه‌های روزانه ممکن است کم‌اهمیت به نظر برسد، ولی امروزه همه‌ی بچه‌ها باید تا دبیرستان این مهارت را بیاموزند وگرنه نمی‌توانند به همه‌ی کارهایشان برسند. هرچه زودتر این مهارت را به فرزندتان بیاموزید، بهتر است. یکی از مهم‌ترین دلایلش هم این است که به آنها فرصت‌های زیادی می‌دهد تا بتوانند خودشان را مدیریت کنند.

ابتدا باید برنامه‌ی زمان خواب و بیدار شدن و آماده شدن در صبح را به آنها یاد بدهید. بعد از آن می‌توانند عادات درس خواندن و نظافت شخصی و جمع کردن وسایل‌شان را به‌درستی یاد بگیرند. در نهایت مهارت‌های اولیه‌ی زندگی را از طریق تکرار کارهای خانه مانند گردگیری، جارو کردن، شستن ظرف‌ها و آماده کردن یک غذای ساده، یاد می‌گیرند.

5) هرگز به فرزند خود نگویید «بی‌مسئولیت»

وقتی به فرزندتان چنین برچسبی می‌زنید، او نیز همین باور را در مورد خودش پیدا می‌کند و در نهایت بی‌مسئولیت می‌شود. در عوض به او مهارت‌هایی را یاد بدهید که برای مسئولیت پذیری به آنها نیاز دارد. مثلا اگر همیشه کتاب یا دفترش را در مدرسه جا می‌گذارد، به او بگویید باید حواسش را جمع و همه‌‌ی وسایلش را چک کند تا چیزی را فراموش نکند. همچنین قول‌هایی را که به کودک‌تان می‌دهید حتما عملی کنید. اگر شما الگوی خوبی نباشید و روی حرف‌تان نایستید، چرا او باید مسئولیت پذیر باشد و به قول‌هایی که به شما می‌دهد عمل کند؟

6) به کوکان در مقابل کار شان پول توجیبی دهید تا مسئولیت پذیری آنها افزایش یابد

به کوکان در مقابل کار شان پول توجیبی دهید تا مسئولیت پذیری آنها افزایش یابد

همه‌ی کودکان نیاز دارند برای به‌دست آوردن پول کار کنند و مسئولیت واقعی در دنیای واقعی را تجربه کنند. در ابتدا به کودک هشت‌ساله‌ی خود پول بدهید تا کارهایی را انجام بدهد که معمولا نمی‌کند (مثلا حفظ کردن شعر یا سوره‌های کوچک)، بعد او را تشویق کنید کارهایی را مثل شستن ماشین یا کمک کردن به مادر را به او واگذار کنید و در نهایت شغل‌های تابستانی برای او پیدا کنید. کار کردن بیرون از خانه برای پول درآوردن، یکی از بهترین روش‌های افزایش مسئولیت پذیری در کودکان است.

7) به کودک خود یاد دهید در ارتباط با دیگران احساس مسئولیت کند

وقتی مثلا دختر شما احساسات برادر کوچک خود را جریحه‌دار می‌کند، او را مجبور به عذرخواهی نکنید. در این‌صورت عذرخواهی او واقعی نخواهد بود و به برادرش هم کمکی نمی‌کند. در عوض به احساسات دختر خود گوش بدهید و به او کمک کنید از احساسات پیچیده‌ی خود سر در بیاورد، مخصوصا احساساتی که باعث شده‌اند با برادر خود پرخاشگری کند. بعد از آن، وقتی که حالش بهتر شد، از او بپرسید چه‌ کاری می‌تواند بکند که رابطه‌ی خود را با برادرش بهتر کند.

شاید آماده‌ی عذرخواهی باشد و شاید هم نخواهد عذرخواهی کند و ترجیح ‌بدهد به جای آن یک داستان برای برادرش بخواند، یا به او کمک کند تا وسایلش را جمع کند یا با او بازی کند. این روش به کودکان یاد می‌دهد که رفتارشان با دیگران می‌تواند عواقبی داشته باشد و آنها وظیفه دارند که اگر خراب‌کاری کردند، خودشان آن را درست کنند. ولی چون شما او را مجبور نکرده‌اید، خودش انتخاب می‌کند که چگونه اشتباهش را جبران کند، این  مساله باعث می‌شود تا احساس بهتری داشته باشد.

8) در خانه کسی را سرزنش نکنید و مسئولیت شرایط موجود را بپذیرید

طبیعی است که وقتی مشکلی پیش می‌آید، همه‌ی ما به دنبال کسی می‌گردیم تا سرزنشش کنیم. در واقع سرزنش کردن دیگران باعث می‌شود همه‌ی اعضای خانواده رنجیده شوند. همین مسئله یکی از اصلی‌ترین دلایل دروغ‌گویی فرزندان به والدین است. از آن بدتر اینکه وقتی فرزند خود را سرزنش می‌کنیم، او در ذهن خود به دنبال دلایلی می‌گردد تا ثابت کند تقصیر او نبوده است، بنابراین احتمال اینکه ‌مسئولیت کار اشتباه خود را به عهده بگیرد کمتر است و احتمال تکرار کردن این اشتباه بیشتر.

در خانه کسی را سرزنش نکنید و مسئولیت شرایط موجود را بپذیرید

سرزنش کردن نقطه مقابلِ عشق ورزیدن است. پس چرا این کار را انجام دهیم؟ بهتر است به جای اینکه کسی را سرزنش کنید، تا آنجا که می‌توانید مسئولیت شرایط موجود را بپذیرید، ولی هرگز خودخوری نکنید چون باید الگوی فرزندتان هم باشید، پس فقط شرایط به وجود آمده را به عنوان یک واقعیت بپذیرید. همیشه از روش قبول کردن شرایط به راه‌حل‌های بهتری می‌رسید تا از روش سرزنش کردن.

 

شما برای افزایش مسئولیت پذیری در کودکان از چه شیوه‌ای استفاده می‌کنید؟ حتما اگر نظر یا تجربه‌ای در این زمینه دارید آن را زیر همین نوشته در قسمت نظرات با ما مطرح نمایید.

 

لطفا نظرتان را برای ما بنویسید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 + نه =